Website ds. Hans van Dalen

PREDIKANT TE KUDELSTAART

VERWONDERD RONDKIJKEN
OECUMENISCHE VIERING - 7 oktober 2018 
Lezingen: Psalm 8 en Marcus 10:13-16


Wat ik nu eigenlijk zou willen doen, kan niet. Tenminste: nú nog niet. Misschien vanavond, vannacht zou het kunnen. Ik zou je dan vanavond tegen achten of nog later willen uitnodigen met mij mee naar buiten te gaan.  Ik zou je dan vragen naar boven te kijken. Ik zou hopen, dat het onbewolkt was. Zodat we de sterrenhemel kunnen zien. We kijken naar boven en we zien sterretjes. Steeds meer sterretjes. Hoe langer we kijken, hoe donkerder het wordt, miljoenen, miljarden sterren. En dan zou ik de woorden van Psalm 8 nog eens voorlezen… Je zou namelijk met goed recht kunnen zeggen, dat Psalm 8 zó bedoeld is: om te zingen in de nacht, onder een open sterrenhemel. Oorspronkelijk in de voorhof van het heiligdom, de tempel in Jeruzalem. Door de priesters, die in de avond hun dienst verrichtten. De psalm moet je dus ’s avonds lezen. Of beter nog: zingen! En dan, als het even kan, op een vrolijke melodie. ‘Op de wijze van de Gattitische’, staat er boven in de Nieuwe Bijbelvertaling. Dat klinkt als een vrolijk wijsje over een mooi meisje, wie weet... Je kunt wat er boven de Psalm staat ook vertalen met ‘op de wijs van het wijnperslied’ – dus een melodietje voor mensen, die de druiven in de wijnpers plat stampen. Vrolijke boel dus! Feeststemming! En dat moet er vanmorgen ook zijn als we het over de schepping, over onze leefomgeving en over duurzaamheid hebben. Een vrolijke boel! Weg met muggenzifterij! Geen droge exacte wetenschap! Ook geen gejammer over hoe slecht het gaat met ons milieu. Van gejammer schiet je namelijk niks op. Als je écht oog hebt voor het milieu, kijk je eerst verwonderd om je heen. En zing daarbij een vrolijk liedje. Zoals Psalm 8 dus. 


Vreugdevol moet het geklonken hebben – in de openlucht, in de avond op het plein voor de tempel: Psalm 8 wordt aangeheven. Eerst zet het koor in: ‘HEER, onze HEER, hoe machtig is uw naam op heel de aarde. U die aan de hemel uw luister toont’. Dan kijkt een solozanger omhoog naar de sterren en zingt: ‘Zie ik de hemel, het werk van uw vingers, wat is de sterveling, dat u aan hem denkt’. En als hij uitgezongen is, zingen allen nogmaals het refrein: ‘Heer, onze HEER, hoe heerlijk en verheven, hebt gij uw naam op aarde uitgeschreven’
Of moeten we ook het laatste stukje van het opschrift boven de psalm ook nog letterlijk nemen? ‘Een Psalm van David’. Dat staat er ook nog boven. Dat staat er niet voor niets! Dan vallen nog enkele puzzelstukjes op zijn plek. Dan zie ik David, kleine David. Herdersjongen uit Bethlehem. Hij zit ’s nachts in Efratha’s velden. Zijn kudde vreedzaam slapend aan zijn voeten. De wilde dieren op veilige afstand. DAVID kijkt op naar de sterrenhemel. Vrolijke woorden borrelen in hem omhoog: ‘Wat is het mensenkind, dat u naar hem omziet? U hebt hem bijna een god gemaakt’. Hij zingt over zijn schapen, zijn geiten, ja al het vee aan zijn voeten. Hij zingt over ‘de dieren van het veld’ – de steenbok, de klipdas én ook over de grote boze wolf, die hij in de verte hoort huilen… Hij zingt over de vogels en zelfs over de vissen der zee. Hij zingt over zeedieren, die over de wegen der zeeën trekken… Zeemonsters uit oude Egyptische legenden en Babylonische mythen… En dan kijkt hij in de nacht om zich heen. Hij kijkt óm – en ziet zichzelf, zijn eigen leven, als ‘klein mensje’.  
Hij ervaart dezelfde duisternis, waar de beroemde Egyptenaren zo benauwd voor zijn. Als de zonnegod zich verschuilt, moet je vrezen voor je leven. Hij kijkt de hemel en ziet dezelfde maan en de sterren, waar de befaamde Babyloniërs allerlei kwade machten in zagen… Grillige goden, die het aardse leven naar willekeur besturen.  Gek genoeg, deze simpele kleine Joodse herdersjongen David wordt er niet bang van! Hij wordt er juist vrolijk van. Midden in de nacht zingt hij zijn vrolijk lied.

En dat is het ‘m nu juist: als je gelooft dat God hemel en aarde gemaakt heeft, dan zing je een vrolijk lied. Een lied van ‘verwondering’. Je kijkt dan verder dan je neus lang is en ziet het geheim achter alle dingen. Je blijft niet roeren in de oersoep van moleculen, aminozuren en DNA-strengen. Je gaat ook niet kissebissen over de vraag, of God de wereld in 6 dagen of misschien in 6 miljard jaar heeft gemaakt. Of misschien doe je dat óók wel (wetenschap is nu eenmaal nieuwsgierig en nuttig), maar het allerbelangrijkste is het niet.
Het allerbelangrijkste besef je, als je buiten in de nacht naar de sterrenhemel staart. Je kijkt om je heen en ziet al wat groeit en bloeit. Je kijkt je ogen uit. Je verwondert je over alle leven. Je verwondert je over het geheim achter alle dingen. Het geheim van de Schepper. Het geheim van het leven. 

Dat kun je elkaar dus niet aanpraten. Dat mag je geloven. En soms kun je het niet geloven. Als het écht donker wordt en écht nacht. En je ziet die maan en die sterren dreigend op je afkomen. Je hoort de boze wolven loeien. De angst voor het zeemonster grijpt je naar de keel. De kracht van natuurgeweld buldert. De dreiging van verschrikkelijke ziekten of ongevallen raakt jou persoonlijk. De nacht van de dood komt akelig dichtbij. Ze komen op je af, alle duistere machten. Dan kun je even geen vrolijk liedje zingen over God, die alles maakte…


Maar, luister, hoor je dat in de stilte van de nacht? Daar zingt het kleine kind haar avondliedje: ‘Hoger dan de blauwe luchten en de sterretjes van goud, woont de Vader in de Hemel die van alle kinderen houdt’. 
Jezus stelt de kinderen ons ten voorbeeld. Jullie moeten worden als kinderen, zegt Hij. Als je bent als een kind heb je het koninkrijk te pakken. Van een kind leer je verwondering. Voor een kind is alles nieuw, bijzonder, speciaal.
Je verwonderen als kinderen. Erop vertrouwen, dat Hij ook ons geschapen heeft. 
Dat Hij onder die immens grote sterrenhemel ook MIJ in het oog houdt. 
Dat Hij om Jezus’ wil ook mijn Herder wil zijn.

Dan is deze wereld – ondanks alles – toch: één groot wonder? En als je je daarover verwondert, spreekt duurzaamheid vanzelf. Je gaat zuinig en voorzichtig om met die prachtige, wonderlijke wereld om je heen.