Dankbaar gedenken...
Het moet een absurd gezicht geweest zijn. Op die vijfde augustus 1942 in het getto van Warschau. Een merkwaardige optocht van tweehonderd kinderen door de vervallen straten van de Joodse wijk. Overal op straat vuil, creperende mensen, ja zelfs lijken. En daar tussendoor die wonderlijk opgewekte groep kinderen. Twee aan twee, hand in hand als kameraden… Voorop een jongetje met zijn viool - hij speelt een vrolijk melodietje. Daarachter de oude Janus Korczak met twee van de kleinste kinderen op zijn armen. Vervolgens alle andere kinderen van het weeshuis. Ordelijk, maar ontspannen stappen zij voort. De groten houden de kleintjes bij de hand. Naast hen, voor hen, achter hen marcheren Duitse soldaten. Geweer losjes over de schouder. Van deze kinderen hebben ze geen gevaar te duchten.
Ze zien er op hun best uit, de kinderen uit het weeshuis van Janus Korczak. Ze hebben hun kleren zo goed en kwaad als het gettoleven hun toestond gefatsoeneerd. Alsof ze een dagje uit gaan. “Dat klopt ook”, heeft weeshuisvader Janus hun verteld. “We gaan naar buiten! Eindelijk weer eens buiten het getto. Alles beter dan hier in het getto van Warschau. We zullen de blauwe lucht weer zien. We zullen de groene weiden en de bossen passeren”. “Ja”, denkt Janus bij zichzelf, “mijn kinderen moeten fantaseren. Ze moeten zich inbeelden dat dit een feestelijke optocht is”. Eén van de Duitse soldaten, die opdracht heeft gegeven ‘Mit zu kommen’, heeft aan het jongetje met de viool gevraagd een vrolijk deuntje te spelen. Daar loopt hij nu. Voorop. En alle kinderen volgen.
De beroemde Joodse geleerde Janus Korczak stichtte In 1912 in Warschau een weeshuis. In de jaren daarna kreeg hij vele malen de kans om uit te wijken naar veiliger oorden dan het Polen van zijn tijd. Zelfs toen Hitlers troepen in 1938 Polen binnenvielen en de vervolgingen in alle hevigheid losbarstten, had Janus Korczak nog kunnen ontsnappen. Maar hij bleef. Hij koos er voor om bij zijn weeskinderen te blijven.
Korczak was een briljant kinderpsycholoog en beroemd kinderboekenschrijver. Hij was zijn tijd ver vooruit in zijn ideeën. Zijn werk is één grote oproep tot respect voor het kind. Kinderen zijn volwaardig mensen, die je voor de volle honderd procent serieus moet nemen. Je kunt ze niets wijs maken. Wat je wel kunt doen is: hen meevoeren naar een fantasiewereld. Een kind kan - beter dan een volwassene - zijn gedachten de vrije loop laten. Kinderen kennen de weg naar de vrijheid.
Dan komt die zwarte dag in augustus 1942. De Nazi’s willen alle Joden uit het getto van Warschau deporteren. Iedereen krijgt enkele reis vernietigingskamp Treblinka. Eerst worden de bejaarden en zieken op transport gesteld. Daarna staan de treinwagons gereed voor de kinderen. ‘Mitkommen’, beveelt de soldaat. Janus Korczak neemt zijn kinderen mee. Zoals hij dat altijd gedaan heeft. Hij voert hen mee naar de enige vrijheid, die hij hen bieden kan. De vrijheid van zijn verhalen. Geboeid luisteren de kinderen hun vrijheid tegemoet. ‘Jongens en meisjes, we gaan op reis! We gaan samen. Ik ga met jullie mee. We blijven bij elkaar’. Wonderlijk vrolijk gaan ze op weg.
Op deze dag gedenken wij dankbaar de dure offers, die voor de vrijheid zijn gebracht. Mensen vochten voor de vrijheid. Mensen zetten hun leven in voor de vrijheid. Mensen stierven voor de vrijheid.
Janus Korczak is één van degenen, die vrijwillig de hoogste prijs betaalde. Als hij aan het hoofd van zijn kinderoptocht op de Umschlagplatz komt, waar de trein klaar staat, krijgt hij nog één keer de kans zijn eigen lijf te redden. Eén van de SS-ers herkent hem als de beroemde kinderboekenschrijver. Als kind heeft deze Duitse soldaat genoten van zijn boeken. Daarom biedt hij hem nu de vrijheid aan.
Het kost Janus moeite om deze bewonderaar van zijn keuze te overtuigen. Hij kiest voor zijn kinderen, hij aanvaardt de uiterste consequentie. Hij blijft bij hen tot in de gruwelijke dood, de dood in de gaskamer.
En dan hoor ik woorden van dat oeroude lied, één van de oudste christelijke liederen, die er zijn. Geschreven niet lang na de gruwelijke dood van de Jood uit Nazareth. Hij, die kwam van Godswege. Om ons menselijk bestaan te delen en te dragen. Hij bleef gehoorzaam tot in de dood - de dood aan het kruis.
Dankbaar gedenken wij vandaag allen, die hun leven gaven voor de vrijheid. Onlosmakelijk verbonden met die Ene. Hij, die in Gods Naam de weg door de dood naar het leven ging.
Het moet een absurd gezicht geweest zijn. Op die vijfde augustus 1942 in het getto van Warschau. Een merkwaardige optocht van tweehonderd kinderen door de vervallen straten van de Joodse wijk. Overal op straat vuil, creperende mensen, ja zelfs lijken. En daar tussendoor die wonderlijk opgewekte groep kinderen. Twee aan twee, hand in hand als kameraden… Voorop een jongetje met zijn viool - hij speelt een vrolijk melodietje. Daarachter de oude Janus Korczak met twee van de kleinste kinderen op zijn armen. Vervolgens alle andere kinderen van het weeshuis. Ordelijk, maar ontspannen stappen zij voort. De groten houden de kleintjes bij de hand. Naast hen, voor hen, achter hen marcheren Duitse soldaten. Geweer losjes over de schouder. Van deze kinderen hebben ze geen gevaar te duchten.
Ze zien er op hun best uit, de kinderen uit het weeshuis van Janus Korczak. Ze hebben hun kleren zo goed en kwaad als het gettoleven hun toestond gefatsoeneerd. Alsof ze een dagje uit gaan. “Dat klopt ook”, heeft weeshuisvader Janus hun verteld. “We gaan naar buiten! Eindelijk weer eens buiten het getto. Alles beter dan hier in het getto van Warschau. We zullen de blauwe lucht weer zien. We zullen de groene weiden en de bossen passeren”. “Ja”, denkt Janus bij zichzelf, “mijn kinderen moeten fantaseren. Ze moeten zich inbeelden dat dit een feestelijke optocht is”. Eén van de Duitse soldaten, die opdracht heeft gegeven ‘Mit zu kommen’, heeft aan het jongetje met de viool gevraagd een vrolijk deuntje te spelen. Daar loopt hij nu. Voorop. En alle kinderen volgen.
De beroemde Joodse geleerde Janus Korczak stichtte In 1912 in Warschau een weeshuis. In de jaren daarna kreeg hij vele malen de kans om uit te wijken naar veiliger oorden dan het Polen van zijn tijd. Zelfs toen Hitlers troepen in 1938 Polen binnenvielen en de vervolgingen in alle hevigheid losbarstten, had Janus Korczak nog kunnen ontsnappen. Maar hij bleef. Hij koos er voor om bij zijn weeskinderen te blijven.
Korczak was een briljant kinderpsycholoog en beroemd kinderboekenschrijver. Hij was zijn tijd ver vooruit in zijn ideeën. Zijn werk is één grote oproep tot respect voor het kind. Kinderen zijn volwaardig mensen, die je voor de volle honderd procent serieus moet nemen. Je kunt ze niets wijs maken. Wat je wel kunt doen is: hen meevoeren naar een fantasiewereld. Een kind kan - beter dan een volwassene - zijn gedachten de vrije loop laten. Kinderen kennen de weg naar de vrijheid.
Dan komt die zwarte dag in augustus 1942. De Nazi’s willen alle Joden uit het getto van Warschau deporteren. Iedereen krijgt enkele reis vernietigingskamp Treblinka. Eerst worden de bejaarden en zieken op transport gesteld. Daarna staan de treinwagons gereed voor de kinderen. ‘Mitkommen’, beveelt de soldaat. Janus Korczak neemt zijn kinderen mee. Zoals hij dat altijd gedaan heeft. Hij voert hen mee naar de enige vrijheid, die hij hen bieden kan. De vrijheid van zijn verhalen. Geboeid luisteren de kinderen hun vrijheid tegemoet. ‘Jongens en meisjes, we gaan op reis! We gaan samen. Ik ga met jullie mee. We blijven bij elkaar’. Wonderlijk vrolijk gaan ze op weg.
Op deze dag gedenken wij dankbaar de dure offers, die voor de vrijheid zijn gebracht. Mensen vochten voor de vrijheid. Mensen zetten hun leven in voor de vrijheid. Mensen stierven voor de vrijheid.
Janus Korczak is één van degenen, die vrijwillig de hoogste prijs betaalde. Als hij aan het hoofd van zijn kinderoptocht op de Umschlagplatz komt, waar de trein klaar staat, krijgt hij nog één keer de kans zijn eigen lijf te redden. Eén van de SS-ers herkent hem als de beroemde kinderboekenschrijver. Als kind heeft deze Duitse soldaat genoten van zijn boeken. Daarom biedt hij hem nu de vrijheid aan.
Het kost Janus moeite om deze bewonderaar van zijn keuze te overtuigen. Hij kiest voor zijn kinderen, hij aanvaardt de uiterste consequentie. Hij blijft bij hen tot in de gruwelijke dood, de dood in de gaskamer.
En dan hoor ik woorden van dat oeroude lied, één van de oudste christelijke liederen, die er zijn. Geschreven niet lang na de gruwelijke dood van de Jood uit Nazareth. Hij, die kwam van Godswege. Om ons menselijk bestaan te delen en te dragen. Hij bleef gehoorzaam tot in de dood - de dood aan het kruis.
Dankbaar gedenken wij vandaag allen, die hun leven gaven voor de vrijheid. Onlosmakelijk verbonden met die Ene. Hij, die in Gods Naam de weg door de dood naar het leven ging.
